Czy warto pracować legalnie mając długi?
To pytanie zadaje sobie wielu zadłużonych mieszkańców Warszawy. Rynek pracy w stolicy oferuje wysokie zarobki (średnia warszawska znacznie przekracza średnią krajową), ale widmo komornika zajmującego pensję skutecznie zniechęca do podpisywania umów.
Wielu dłużników wybiera pracę "na czarno" lub ucieka w umowy B2B, co na dłuższą metę rodzi więcej problemów niż korzyści. Warto znać fakty: Komornik nie może zabrać wszystkiego.
Ile zabierze komornik? Zasady ogólne
Kodeks Pracy ściśle reguluje granice egzekucji z wynagrodzenia. W przypadku Umowy o Pracę, komornik może zająć:
- 50% wynagrodzenia netto (przy długach niealimentacyjnych – kredyty, chwilówki).
- 60% wynagrodzenia netto (przy długach alimentacyjnych).
Co najważniejsze, obowiązuje kwota wolna od potrąceń. Jest ona równa minimalnemu wynagrodzeniu za pracę (netto) w danym roku.
Tabela: Symulacja potrąceń (Prognoza 2026)
Przyjmując szacunkową Płacę Minimalną 2026 na poziomie ok. 4600 zł brutto (ok. 3500 zł netto):
| Twoje zarobki (netto) | Dług niealimentacyjny (Max 50%) | Kwota wolna (Min. Krajowa) | Ile dostaniesz "na rękę"? | Co zabierze komornik? |
|---|---|---|---|---|
| 3500 zł (Min. Krajowa) | 1750 zł | 3500 zł | 3500 zł | 0 zł |
| 4500 zł | 2250 zł | 3500 zł | 3500 zł | 1000 zł |
| 6000 zł | 3000 zł | 3500 zł | 3000 zł | 3000 zł |
| 8000 zł | 4000 zł | 3500 zł | 4000 zł | 4000 zł |
Wniosek: Jeśli zarabiasz najniższą krajową, komornik (przy długach innych niż alimenty) nie zabierze Ci ani grosza.
Umowa Zlecenia i o Dzieło a komornik
Jeszcze kilka lat temu umowy cywilnoprawne nie były chronione. Dłużnik tracił 100% wypłaty. Obecnie przepisy uległy zmianie (art. 833 § 2¹ K.p.c.).
Jeśli zlecenie jest Twoim: 1. Jedynym źródłem utrzymania, 2. Ma charakter powtarzalny (np. comiesięczna wypłata), 3. Jest stałe (zapewnia utrzymanie przez dłuższy czas),
...to stosuje się do niej takie same zasady ochrony jak do umowy o pracę.
Ważne: Ochrona ta nie działa "z automatu". Musisz poinformować komornika o charakterze umowy i przedstawić zaświadczenie od pracodawcy/zleceniodawcy, że te dochody podlegają ochronie. Bez tego komornik zajmie 100%.
Zbieg egzekucji: Alimenty mają pierwszeństwo
Jeśli masz długi alimentacyjne i bankowe, komornik najpierw zaspokaja alimenty. Tutaj ochrona jest słabsza – komornik zajmuje 60% pensji i nie obowiązuje kwota wolna w wysokości minimalnej krajowej (zostawia jedynie ok. 40% pensji, często poniżej minimum egzystencji).
Ryzyko "pracy na czarno"
Praca bez umowy w Warszawie to ryzyko, które się nie opłaca: 1. Brak ubezpieczenia zdrowotnego: Wypadek na budowie czy w gastronomii to ogromne koszty leczenia, które spadną na Ciebie. 2. Brak składek emerytalnych: Budujesz sobie biedę na starość. 3. Ryzyko oszustwa: Pracodawca może nie wypłacić pensji, a Ty nie pójdziesz do Sądu Pracy, bo pracowałeś nielegalnie. 4. Wiarygodność w sądzie: Jeśli planujesz upadłość konsumencką, sąd zapyta o źródła dochodu. Praca w szarej strefie może zostać uznana za działanie na szkodę wierzycieli (ukrywanie majątku) i zablokować oddłużenie.
FAQ
Jaka jest kwota wolna od potrąceń?
Dla umowy o pracę kwota wolna jest co do zasady równa minimalnemu wynagrodzeniu netto.
Czy umowa zlecenie też podlega ochronie?
Tak, jeśli jest jedynym i powtarzalnym źródłem utrzymania — wtedy można zastosować ochronę jak przy umowie o pracę.
Czy komornik dowie się o nowej pracy?
Zazwyczaj tak, m.in. przez zgłoszenia do ZUS lub informacje od pracodawcy.